درباره ی "آشفتگی"
در ساخت یک فیلم آموزشی، برای آنکه فیلم توجه طیف وسیع تری از مخاطبان را به خود جلب کند، آن ها را به اندیشیدن وا دارد و یا بعضا موجبات تحیرشان را فراهم سازد، باید نکات چندی را در نظر داشت. اگرچه موضوع، سبک روایی، جلوه های ویژه، تصویرسازی، موسیقی و … از درجه ی اهمیت بسیار بالایی برخوردارند اما از جمله ی موارد مهمی که می تواند در جذب مخاطب موثر باشد، سطح دشواری یک فیلم آموزشی است.
"آشفتگی" یک فیلم آموزشی چهل و پنج دقیقه ای است که از جهات گوناگونی به معرفی نظریه ی آشوب می پردازد. در ساخت "آشفتگی" سعی بر آن بوده است که نه آنچنان پیچیده و بغرنج باشد که تنها تعداد اندکی از مخاطبان متخصص را جذب کند و نه آنقدر ساده و پیش پا افتاده که بنای شکوهمند یک نظریه ی ریاضیاتی را از نظر پنهان نگاه دارد و بی مایه گردد.
پس در به تصویر کشیدن یک نظریه ی علمی با محدودیتی جدی روبه رو هستیم. از این جهت که نمی توان زیر و بم نظریه را تمام و کمال روایت کرد و حق مطلب را ادا نمود. تنها به خاطر رعایت حال بیننده تا مبادا کسالت بار باشد. به کار بردن تعداد زیادی از روابط ریاضی از پویایی فیلم می کاهد؛ چیزی که هرگز مطلوب نیست. بنابر آنچه گفته شد باید انتظار خود را از یک فیلم آموزشی تعدیل کنیم: یک فیلم هرگز یک کتاب نمی شود. با این وجود تا جایی که امکان داشته است به جای حذف مطالب پیچیده آن ها را ساده سازی و ارائه کرده ایم. مخاطب دقیق و با حوصله بهتر می تواند با فیلم ارتباط برقرار کند.
"آشفتگی" با سبکی نمایشی و با طرح یک سوال آغاز می شود. در جایی با نام "زمین بازی آشفتگی". از ابتدا مخاطب با شخصیت داستان همراه می گردد و سپس پاسخ سوال طرح شده را به گونه ای می یابد که معمولا برخلاف انتظار اوست. به این ترتیب برای پرده برداری از راز آنچه رفته است تهییج می شود: نشستن به تماشای ادامه ی داستان. در ادامه، فیلم محوریتی تاریخی می یابد. وقایع، شخصیت ها، موضوعات و مصداق های مربوط به نظریه یکی پس از دیگری به تناسب پیش کشیده شده و توضیح داده می شوند تا جایی که فیلم در انتها به بهانه ای خاص اوج می گیرد و به پایان می رسد. سبک روایی "آشفتگی" پیوسته و خیزان است.
انتخاب دیالوگ ها و به ویژه لوکیشن و نوع بازی شخصیت ابتدای فیلم با توجه به مقاصد خاصی صورت گرفته است. مثلا هوای گرم و آفتابی زمین بازی آشفتگی که بیشتر از کلاه حصیری بازیگر پیداست، به همراه لباس خاکی، نفس نفس زدن ها و کار های بدنی که او برای جا به جایی سنگ ها انجام می دهد، همگی برای القای نوعی حس دشواری در مخاطب است و بر این موضوع اشاره دارد که رسم فرکتال ها و انجام محاسبات مربوط به آن به صورت دستی بسیار دشوار، ملال آور و در عمل ناشدنی است. در حالیکه در پلان بعدی محیط سبز و با طراوت است: جایی که استفاده از پردازنده ها پیشنهاد می شود؛ پردازنده هایی که انجام کار های سخت را آسان، سریع و امکان پذیر می کنند. لباس ها تمیزند و از کلاه حصیری خبری نیست.
انجام هر کاری معمولا با مشکلاتی رو به روست. محدودیت های جدی امکانات و تعداد عواملمان (تنها چهار نفر اعضای اصلی) در ساخت و فقدان منابع علمی داخلی مربوط به نظریه ی آشوب و بسیاری از مسائل دیگر از جمله ی موانعی بودند که ساخت این فیلم را برای ما – دانشجویان فیزیک – دشوار ساختند. به هر حال امیدواریم از تماشای "آشفتگی" لذت ببرید.
پوریا بازیار
About "The Chaos"
In creating an educational film, in order to attract larger groups of audiences, to provoke them into thinking or to make them feel astonished, some points should be taken into account. However, the subject, the describing style, special effects, picturing, music and etc have high levels of importance, the difficulty level of a film plays a very crucial role in attracting attentions and interests.
"The Chaos" is a forty five-minute educational survey which introduces different aspects of the Chaos theory.
In the process of making "The Chaos" the aim has been to show this Mathematical theory in a way that wouldn't be so sophisticated so that it becomes unpopular, nor be that elementary to fail to show the magnificence of the theory.
Thus in picturing such a scientific theory, we face a serious limitation, from which we become unable to tell all the details of the theory perfectly, only in order to care about the viewers not to bore them. Using lots of Mathematical equations decreases the efficacy of the film; which is absolutely undesirable. Therefore we ought to lower our expectations about the film. A film may never be a book; In spite of this we have done our best to simplify sophisticated subjects instead of omitting them. So a subtle and assiduous viewer will feel much more comfortable with the film.
"The Chaos" begins with a theatrical procedure which accompanies a question. In a so-called place "The Chaos Game field". The viewer gets along with the main character of the story since the beginning of the film, and then they find the answer of the question in a way that is opposed to their expectation. Therefore they become excited to uncover the mystery which has been lying ahead of them: being kept under the stranglehold of the story. As it goes on, the film finds a historical flavor. Events, characters, subjects and phenomena related to the theory are brought under quest one by one on their proper time and are discussed fastidiously until the film reaches its topmost climax and ends. Actually the representation procedure of "The Chaos" is steady and rising.
Choosing dialogues and specifically locations and also acting style of the actor in the opening scenes of the film have been decided based on particular purposes. For example wearing sunhat by the actor implies that the weather is very hot in the "Chaos Game field". The untidiness of his clothes, panting and the physical activities which he does to carry the stones are made to inspire the feeling of harsh and hectic condition. It is pointing out that drawing fractals and making their related calculations manually is extremely difficult or in other words unfeasible. On the other hand in the next section of the film, the atmosphere and the surrounding area are quite lively and green: the place where the use of computer processors are suggested; processors which make the most difficult operations swift and easily manageable. Thus clothes are quite neat and he is not wearing the sunhat anymore.
Existence of barriers is an inevitable thing in any working process. Preventive limitations such as shortage of assistant forces and also lack of non-abroad resources of Chaos theory and many other barriers and problems made this project much difficult to us as the students of Physics. Anyways we hope that you really enjoy watching "The Chaos".
Pouria Baziar
*. ترجمه ی عالی متن فارسی، کاری از آقای بابک نامداری است.
